Palèfat, Històries increïbles VI, “Sobre Acteó”

Φασὶν Ἀκταίωνα ὑπὸ τῶν ἰδίων κυνῶν καταβρωθῆναι. τοῦτο δὲ ψευδές· κύων γὰρ δεσπότην καὶ τροφέα μάλιστα φιλεῖ, ἄλλως τε καὶ αἱ θηρευτικαὶ πάντας ἀνθρώπους σαίνουσιν. ἔνιοι δέ φασιν ὡς Ἄρτεμις μὲν ‹εἰς ἔλαφον μετέβαλεν› αὐτόν, ἔλαφον δὲ ἀνεῖλον αἱ κύνες.
Ἐμοὶ δὲ δοκεῖ Ἄρτεμιν μὲν δύνασθαι ὅ τι θέλοι ποιῆσαι· οὐ μέντοι ἐστὶν ἀληθὲς ἔλαφον ἐξ ἀνδρὸς ἢ ἐξ ἐλάφου ἄνδρα γενέσθαι· τοὺς δὲ μύθους τούτους συνέθεσαν οἱ ποιηταί, ἵνα οἱ ἀκροώμενοι μὴ ὑβρίζοιεν εἰς τὸ θεῖον.
Τὸ δὲ ἀληθὲς ἔχει ὧδε. Ἀκταίων ἦν ἀνὴρ τὸ γένος Ἀρκάς, φιλοκύνηγος. οὗτος ἔτρεφεν ἀεὶ κύνας πολλὰς καὶ ἐθήρευεν ἐν τοῖς ὄρεσιν, τῶν δὲ αὑτοῦ πραγμάτων ἠμέλει. οἱ δὲ τότε ἄνθρωποι αὐτουργοὶ πάντες ἦσαν οἰκέτας τε οὐκ εἶχον, ἀλλ᾽ ἑαυτοῖς ἐγεώργουν, καὶ οὗτος ἦν πλουσιώτατος ὃς αὐτὸς ἐγεώργει καὶ ἐργατικώτατος ὑπῆρχε. τῶι οὖν Ἀκταίωνι ἀμελοῦντι τῶν οἰκείων, μᾶλλον δὲ κυνηγετοῦντι, διεφθάρη ὁ βίος. ὅτε δὲ οὐκέτι εἶχεν οὐδέν, ἔλεγον οἱ ἄνθρωποι· «δείλαιος Ἀκταίων, ὃς ὑπὸ τῶν ἰδίων κυνῶν κατεβρώθη» – ὥσπερ καὶ νῦν ἐάν τις πορνοβοσκῶν ἀτυχήσηι, λέγειν εἰώθαμεν· «ὑπὸ τῶν πορνῶν κατεβρώθη.» τοιοῦτον δή τι καὶ τὸ περὶ τὸν Ἀκταίωνα γέγονεν.

Palèfat, Històries increïbles VIII, “Sobre Níobe”

Palèfat i la seva obra:

Es pot comparar el text de Palèfat amb el de Apol·lodor, Biblioteca, III, 6 “Niobe”

Text en grec:

Φασὶν ὡς Νιόβη γυνὴ ζῶσα λίθος ἐγένετο ἐπὶ τῷ τύμβῳ τῶν παίδων· ὅστις δὲ πείθεται ἐξ ἀνθρώπου λίθον γενέσθαι ἢ ἐκ λίθου ἄνθρωπον, εὐήθης ἐστί.

Τὸ δὲ ἀληθὲς ἔχει ὧδε. Νιόβης ἀποθανόντων τῶν παίδων, ποιήσας τις εἰκόνα λιθίνην ἔστησεν ἐπὶ τῷ τύμβῳ τῶν παίδων. ἔλεγον οὖν οἱ παριόντες· “Νιόβη λιθίνη ἕστηκεν ἐπὶ τῷ τύμβῳ· ἐθεασάμεθα ἡμεῖς αὐτὴν”, ὥσπερ καὶ νῦν λέγεται “παρὰ τὸν χαλκοῦν Ἡρακλέα ἐκαθήμην” καὶ “παρὰ τὸν Πάριον Ἡρμῆν ὤν”. τοιοῦτον ἦν κἀκεῖνο, ἀλλ’ οὐχί Νιόβη αὐτὴ λίθινη ἐγένετο.

Traducció literal:

Diuen Φασὶν que Níobe, dona que estava viva ζῶσα, va esdevenir ἐγένετο pedra sobre la tomba dels seus fills; qualsevol que ὅστις creu πείθεται que d’un ésser humà esdevé γενέσθαι una pedra o   d’una pedra un ésser humà, és ximple.

La veritat és així: en morir els fills ἀποθανόντων τῶν παίδων de Níobe Νιόβης, algú τις, fent ποιήσας una estàtua de pedra, (la) va col·locar ἔστησεν sobre la tomba dels fills. I segurament deien ἔλεγον els que passaven al costat οἱ παριόντες: “Hi ha dempeus ἕστηκεν una Níobe de pedra sobre la tomba; nosaltres ἡμεῖς l’hem vist ἐθεασάμεθα, com ὥσπερ també καὶ ara es diu λέγεται: “estava (jo) assegut ἐκαθήμην al costat de l’Hèracles de bronze” i “…estant al costat ὤν de l’Hermes de Paros”. Tal (quelcom semblant) τοιοῦτον era també allò κἀκεῖνο, pero de cap manera (οὐχί) Níobe, ella mateixa αὐτὴ, va esdevenir ἐγένετο de pedra

Traducció en francès:

On dit de Niobé, une femme de chair et d’os, qu’elle fut changée en pierre auprès de la tombe de ses enfants. Quiconque croit qu’un humain peut devenir une pierre, ou une pierre un humain, est un simple d’esprit. La vérité est la suivante.

Après la mort de ses enfants, quelqu’un fit de Niobé une statue de pierre, qu’il plaça près de la tombe. Les gens qui passaient par là disaient donc  : “Niobé, toute en pierre, se tient à côté de leur tombe ; je l’ai vue de mes propres yeux”, comme aujourd’hui aussi on dit  : “J’étais assis auprès de l’Héraclès de bronze” et “Je me tenais près de l’Hermès de Paros”.

C’est ainsi également qu’on doit comprendre ce que l’on raconte ; et non pas que Niobé elle-même devint pierre.

Traducció en anglès:

They say that Niobe was a living woman who turned into a stone on the tomb of her children. Whoever believes that a stone can come from a person or a person from a stone is a simpleton.
The truth of the matter is this. After Niobe’s children died, someone made a stone statue of her and set it up on the tomb. So those who passed by would say, “A stone Niobe stands on the tomb. We saw her.” In the same way these days we say, “I was sitting next to the bronze Heracles,” or “when I was by the marble Hermes.” That was the sort of thing that happened, but Niobe herself did not become stone.