Llucià de Samòsata, Diàlegs de heteres, I, Glícera i Thais

Sobre Llucià de Samòsata i els “diàlegs de heteres”

Text grec (Perseus)

Γλυκέρα. Tὸν στρατιώτην ἐκεῖνον, Θαΐ, τὸν Ἀκαρνᾶνα, ὅς πάλαι μὲν Ἀβρότονον εἶχε, μετὰ ταῦτα δὲ ἠράσθη ἐμοῦ, τὸν εὐπάρυφον λέγω, τὸν ἐν τῇ χλαμύδι, οἶσθα αὐτόν, ἐπιλέλησαι τὸν ἄνθρωπον; El soldado aquel, Thais, el acarnanio, que ὅς hace tiempo tenía εἶχε  a Habrótono, y después de eso se enamoró ἠράσθη de mí, el de púrpura digo, el de la clámide, ¿lo conoces οἶσθα, o has olvidado ἐπιλέλησαι ese hombre?

Θαίς. οὔκ, ἀλλὰ οἶδα, Γλυκέριον, καὶ συνέπιε μεθ᾽ ἡμῶν πέρυσιν ἐν τοῖς Ἁλώοις. τί δὲ τοῦτο; ἐῴκεις γάρ τι περὶ αὐτοῦ διηγεῖσθαι. No, claro que ἀλλὰ (lo) conozco οἶδα, Glycerion,  bebía συνέπιε con nosotras en las (fiestas) Háloas. ¿Por qué eso? pareces ἐῴκεις (querer)  explicar διηγεῖσθαι algo τι sobre él.

Γλυκέρα. Γοργόνα αὐτὸν παμπόνηρος, φίλη δοκοῦσα εἶναι, ἀπέσπασεν ἀπ᾽ ἐμοῦ ὑπελθοῦσα. Gorgona, la muy malvada, aparentando δοκοῦσα ser (mi) amiga, seduciéndo(lo) ὑπελθοῦσα lo αὐτὸν ha apartado ἀπέσπασεν de mí.

Θαίς. καὶ νῦν σοὶ μὲν ἐκεῖνος οὐ πρόσεστι, Γοργόναν δὲ ἑταίραν πεποίηται; ¿Y ahora aquél no se te σοὶ acerca πρόσεστι, y ha convertido (ha hecho de) πεποίηται a Gorgona en su hetera?

Γλυκέρα. ναί, Θαΐ, καὶ τὸ πρᾶγμα οὐ μετρίως μου ἥψατο. Sí, Thais, y el asunto me ha afectado ἥψατο no poco οὐ μετρίως

Θαίς. πονηρὸν μέν Γλυκέριον, οὐκ ἀδόκητον δέ, ἀλλ᾽ εἰωθὸς γίγνεσθαι ὑφ᾽ ἡμῶν τῶν ἑταιρῶν. οὔκουν χρὴ οὔτε ἀνιᾶσθαι ἄγαν οὔτε μέμφεσθαι τῇ Γοργόνῃ: οὐδὲ γὰρ σὲ Ἀβρότονον ἐπ᾽ αὐτῷ πρότερον ἐμέμψατο, καίτοι φίλαι ἦτε. (Es) duro, Glycerion, pero no sorprendente, sino habitual εἰωθὸς que nos pase γίγνεσθαι a nosotras las heteras. Así que no hay que χρὴ apenarse ἀνιᾶσθαι en exceso y  criticar μέμφεσθαι a Gorgona: además Abrótono tampoco te criticó ἐμέμψατο antes a ti σὲ por eso ἐπ᾽ αὐτῷ , aunque καίτοι erais ἦτε amigas.

[2] ἀτὰρ ἐκεῖνο θαυμάξω, τί καὶ ἐπῄνεσεν αὐτῆς στρατιώτης οὗτος, ἐκτὸς εἰ μὴ παντάπασι τυφλός ἐστιν, ὃς οὐχ ἑωράκει τὰς μὲν τρίχας αὐτὴν ἀραιὰς ἔχουσαν καὶ ἐπὶ πολὺ τοῦ μετώπου ἀπηγμένας: τὰ χείλη δὲ πελιδνὰ καὶ νεκρικὰ καὶ τράχηλος λεπτὸς καὶ ἐπίσημοι  ἐν αὐτῷ αἱ φλέβες καὶ ῥὶς μακρά. ἓν μόνον, εὐμήκης ἐστὶ καὶ ὀρθὴ καὶ μειδιᾷ πάνυ ἐπαγωγόν. Pero estoy sorprendido θαυμάξω por otra cosa ἐκεῖνο: qué τί ha podido elogiar ἐπῄνεσεν de ella αὐτῆς ese soldado  στρατιώτης οὗτος, si no es que ἐκτὸς εἰ μὴ está absolutamente ciego,  que ὃς  no la αὐτὴν ha visto ἑωράκει, que tiene ἔχουσαν cuatro /escasos pelos y con grandes entradas  ἀπηγμένας en la frente (retirados hasta bien entrada la frente); los labios son lívidos y cadavéricos, el cuello delgado y las venas marcadas en él, y una nariz grande; una sola cosa (tiene): es alta, erquida y sonríe μειδιᾷ muy seductoramente.

Γλυκέρα. οἴει γάρ, Θαΐ, τῷ κάλλει ᾑρῆσθαι τὸν Ακαρνᾶυα; οὐκ οἶσθα ὡς φαρμακὶς Χρυσάριον μήτηρ αὐτῆς, Θετταλάς τινας ᾠδὰς ἐπισταμένη καὶ τὴν σελήνην κατάγουσα; φασὶ δὲ αὐτὴν καὶ πέτεσθαι τῆς νυκτός: ἐκείνη ἐξέμηνε τὸν ἄνθρωπον πιεῖν τῶν φαρμάκων ἐγχέασα, καὶ νῦν τρυγῶσιν αὐτόν. ¿Piensas οἴει, Thais, que el acarnanio se ha enamorado ᾑρῆσθαι de su belleza?¿ no sabes οἶσθα que Crisarion, su madre, (es) experta en fármacos φαρμακὶς, que conoce ἐπισταμένη ciertos conjuros tesalios, y que hace bajar κατάγουσα la luna? dicen φασὶ que ella αὐτὴν incluso καὶ vuela πέτεσθαι de noche τῆς νυκτός: ella enloqueció ἐξέμηνε a ese hombre, ofreciéndole ἐγχέασα de beber πιεῖν sus fármacos, y ahora recogen τρυγῶσιν sus frutos

Θαίς. καὶ σύ, Γλυκέριον, ἄλλον τρυγήσεις, τοῦτον δὲ χαίρειν ἔα. También tú, Glicerion, recogerás los frutos τρυγήσεις de otro, y a ese, deja ἔα que se vaya.

Llengua: formes o construccions a destacar / explicar / repassar / investigar…

Llucià, Diàlegs dels morts XVIII “Menip i Hermes”

Llucià, Diàlegs dels morts – XVIII “Menip i Hermes” (pdf amb el text original i comentat)

Μένιππος. ποῦ δὲ οἱ καλοί εἰσιν αἱ καλαί, Ἑρμῆ; ξενάγησόν με νέηλυν ὄντα.

Ἑρμῆς. οὐ σχολή μοι, Μένιππε: πλὴν κατ᾽ ἐκεῖνο ἀπόβλεψον, ἐπὶ τὰ δεξιά, ἔνθα Ὑάκινθός τέ ἐστι καὶ  Νάρκισσος καὶ Νιρεὺς καὶ Ἀχιλλεὺς καὶ Τυρὼ καὶ Ἑλένη καὶ Λήδα καὶ ὅλως τὰ ἀρχαῖα πάντα κάλλη.

Μένιππος. ὀστᾶ μόνα ὁρῶ καὶ κρανία τῶν σαρκῶν γυμνά, ὅμοια τὰ πολλά.

Ἑρμῆς. καὶ μὴν ἐκεῖνά ἐστιν πάντες οἱ ποιηταὶ θαυμάζουσι τὰ ὀστᾶ, ὧν σὺ ἔοικας καταφρονεῖν.

Μένιππος. ὅμως τὴν Ἑλένην μοι δεῖξον: οὐ γὰρ ἂν διαγνοίην ἔγωγε.

Ἑρμῆς. τουτὶ τὸ κρανίον Ἑλένη ἐστίν.

Μένιππος. [2] εἶτα διὰ τοῦτο αἱ χίλιαι νῆες ἐπληρώθησαν ἐξ ἁπάσης τῆς Ἑλλάδος καὶ τοσοῦτοι ἔπεσον Ἕλληνές τε καὶ βάρβαροι καὶ τοσαῦται πόλεις ἀνάστατοι γεγόνασιν;

Ἑρμῆς. ἀλλ᾽ οὐκ εἶδες, Μένιππε, ζῶσαν τὴν γυναῖκα: ἔφης γὰρ ἂν καὶ σὺ ἀνεμέσητον εἶναι τοιῇδ᾽ ἀμφὶ γυναικὶ πολὺν χρόνον ἄλγεα πάσχειν: ἐπεὶ καὶ τὰ ἄνθη ξηρὰ ὄντα εἴ τις βλέποι ἀποβεβληκότα τὴν βαφήν, ἄμορφα δῆλον ὅτι αὐτῷ δόξει, ὅτε μέντοι ἀνθεῖ καὶ ἔχει τὴν χρόαν, κάλλιστά ἐστιν.

Μένιππος. οὐκοῦν τοῦτο, Ἑρμῆ, θαυμάζω, εἰ μὴ συνίεσαν οἱ Ἀχαιοὶ περὶ πράγματος οὕτως ὀλιγοχρονίου καὶ ῥᾳδίως ἀπανθοῦντος πονοῦντες.

Ἑρμῆς. οὐ σχολή μοι, Μένιππε, συμφιλοσοφεῖν σοι. ὥστε σὺ μὲν ἐπιλεξάμενος τόπον, ἔνθα ἂν ἐθέλῃς, κεῖσο καταβαλὼν σεαυτόν, ἐγὼ δὲ τοὺς ἄλλους νεκροὺς ἤδη

Llucià, Diàlegs marins II “Posidó i el Ciclop”

Llucià,  Llucià – Diàlegs marins II “Posidó i el Ciclop” (pdf amb el text original i una traducció lliure)

Κύκλωψ πάτερ, οἷα πέπονθα ὑπὸ τοῦ καταράτου ξένου, ὃς μεθύσας ἐξετύφλωσέ με κοιμωμένῳ ἐπιχειρήσας Oh pare πάτερ,  quines coses / quins mals οἷα   he patit πέπονθα pel maleït estranger, ὑπὸ τοῦ καταράτου ξένου,  que / qui / el qual ὃς  emborratxant(-me) μεθύσας em με va cegar ἐξετύφλωσέ atacant(-me) ἐπιχειρήσας adormit / mentre dormia  κοιμωμένῳ .

Κύκλωψ Τὸ μὲν πρῶτον Οὖτιν αὑτὸν ἀπεκάλει, ἐπεὶ δὲ διέφυγε καὶ ἔξω ἦν βέλους, Ὀδυσσεὺς ὀνομάζεσθαι ἔφη. Al principi Τὸ  πρῶτον  s’anomenava ἀπεκάλει  a sí mateix αὑτὸν “Ningú” Οὖτιν; però δὲ quan ἐπεὶ  va fugir διέφυγε  i estava ἦν  fora ἔξω del meu abast  βέλους, –més literal: “fora / lluny d’armes llancívoles”–   deia ἔφη anomenar-se ὀνομάζεσθαι “Odisseu” Ὀδυσσεὺς

Κύκλωψ Κατέλαβον ἐν τῷ ἄντρῳ ἀπὸ τῆς νομῆς ἀναστρέψας πολλούς τινας, ἐπιβουλεύοντας δῆλον ὅτι τοῖς ποιμνίοις: ἐπεὶ γὰρ ἐπέθηκα τῇ θύρᾳ τὸ πῶμαπέτρα δέ ἐστι παμμεγέθηςκαὶ τὸ πῦρ ἀνέκαυσα ἐναυσάμενος ἔφερον δένδρον ἀπὸ τοῦ ὄρους, ἐφάνησαν ἀποκρύπτειν αὑτοὺς πειρώμενοι: ἐγὼ δὲ συλλαβών τινας αὐτῶν, ὥσπερ εἰκὸς ἦν, κατέφαγον λῃστάς γε ὄντας. ἐνταῦθα πανουργότατος ἐκεῖνος, εἴτε Οὖτις εἴτε Ὀδυσσεὺς ἦν, δίδωσί μοι πιεῖν φάρμακόν τι ἐγχέας, ἡδὺ μὲν καὶ εὔοσμον, ἐπιβουλότατον δὲ καὶ ταραχωδέστατον: ἅπαντα γὰρ εὐθὺς ἐδόκει μοι περιφέρεσθαι πιόντι καὶ τὸ σπήλαιον αὐτὸ ἀνεστρέφετο καὶ οὐκέτι ὅλως ἐν ἐμαυτοῦ ἤμην, τέλος δὲ ἐς ὕπνον κατεσπάσθην. δὲ ἀποξύνας τὸν μοχλὸν καὶ πυρώσας γε προσέτι ἐτύφλωσέ με καθεύδοντα, καὶ ἀπ̓ ἐκείνου τυφλός εἰμί σοι, Πόσειδον.

Κύκλωψ Ἀλλ̓ ἐγὼ ἀφεῖλον, ὡς μᾶλλον αὐτὸν λάβοιμι ἐξιόντα, καὶ καθίσας παρὰ τὴν θύραν ἐθήρων τὰς χεῖρας ἐκπετάσας, μόνα παρεὶς τὰ πρόβατα ἐς τὴν νομήν, ἐντειλάμενος τῷ κριῷ ὁπόσα ἐχρῆν πράττειν αὐτὸν ὑπὲρ ἐμοῦ.

Κύκλωψ Συνεκάλεσα, πάτερ, καὶ ἧκον: ἐπεὶ δὲ ἤροντο τοῦ ἐπιβουλεύοντος τοὔνομα κἀγὼ ἔφην ὅτι Οὐτίς  ἐστι, μελαγχολᾶν οἰηθέντες με ᾤχοντο ἀπιόντες. οὕτω κατεσοφίσατό με κατάρατος τῷ ὀνόματι. καὶ μάλιστα ἠνίασέ με, ὅτι καὶ ὀνειδίζων ἐμοὶ τὴν συμφοράν, Οὐδὲ πατήρ, φησίν, Ποσειδῶν ἰάσεταί σε.