Oratoria:
- La prosa: la oratoria (Palladium)
- La oratoria y la retórica (IES Vegas Bajas)
- Demòstenes (viquipèdia)
- Confrontación con Filipo: las Filípicas
- Las filípicas de Demóstenes (bloc Primera Plana)
En un moment de crisi a Atenes, pel perill que representa Filip, Demòstenes intenta que els ciutadans reaccionin i prenguin les mesures necessàries per a superar la crisi. Però les seves paraules podrien aplicarse a molts altres moments de la història.
Traducció en català de Joan Petit a la col. Bernat Metge (Google Books): edició incompleta, però hi ha els fragments corresponents a la traducció d’aquest text.
- Arengues, vol I: “Sobre les simmòries. Pels megalopolites. Primera filípica…”
- Arengues vol III: “Quarta filípica…”
Text grec (Perseus)
I, 2 : [2] πρῶτον μὲν οὖν οὐκ ἀθυμητέον, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, τοῖς παροῦσι πράγμασιν, οὐδ᾽ εἰ πάνυ φαύλως ἔχειν δοκεῖ. ὃ γάρ ἐστι χείριστον αὐτῶν ἐκ τοῦ παρεληλυθότος χρόνου, τοῦτο πρὸς τὰ μέλλοντα βέλτιστον ὑπάρχει. τί οὖν ἐστι τοῦτο; ὅτι οὐδέν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, τῶν δεόντων ποιούντων ὑμῶν κακῶς τὰ πράγματ᾽ ἔχει: ἐπεί τοι, εἰ πάνθ᾽ ἃ προσῆκε πραττόντων οὕτως εἶχεν, οὐδ᾽ ἂν ἐλπὶς ἦν αὐτὰ βελτίω γενέσθαι.
Traducción literal:
En primer lugar πρῶτον , no hay que desanimarse οὐκ ἀθυμητέον, hombres atenienses ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ante las circunstancias presentes τοῖς παροῦσι πράγμασιν, aun si οὐδ᾽ εἰ parecen δοκεῖ estar ἔχειν muy mal πάνυ φαύλως. Pues lo que ὃ está ἐστι peor χείριστον de ellas αὐτῶν a partir del tiempo pasado ἐκ τοῦ παρεληλυθότος χρόνου, eso τοῦτο resulta ser ὑπάρχει lo mejor βέλτιστον para el futuro πρὸς τὰ μέλλοντα. Y ¿qué τί es ἐστι eso τοῦτο?. El que ὅτι la situación τὰ πράγματ᾽ está ἔχει mal κακῶς no haciendo vosotros ποιούντων ὑμῶν nada οὐδέν de lo necesario τῶν δεόντων / porque vosotros no habéis hecho nada de lo necesario ; pues ἐπεί, si εἰ estuviese εἶχεν así οὕτως, haciendo πραττόντων (vosotros) todo πάνθ᾽ lo que ἃ convenía προσῆκε, no οὐδ᾽ habria ἂν ἦν esperanza ἐλπὶς de que aquella llegase a ser mejor αὐτὰ γενέσθαι βελτίω.
Llengua: formes o construccions a destacar / explicar / repassar / investigar…
- τοῖς παροῦσι πράγμασιν: participi atributiu
- ἔχειν φαύλως construcció ἔχειν + adverbi
- ὃ γάρ ἐστι χείριστον αὐτῶν: oració de relatiu sense antecedent
- πρὸς τὰ μέλλοντα: participi atributiu
- οὐδέν τῶν δεόντων ποιούντων ὑμῶν: construcció de genitiu absolut
- πάνθ᾽ ἃ: assimilació τ > θ per la vocal aspirada
- αὐτὰ γενέσθαι βελτίω: oració infinitiu i comparatiu irregular
I, 10 : [10] πότ᾽ οὖν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, πόθ᾽ ἃ χρὴ πράξετε; ἐπειδὰν τί γένηται; ἐπειδὰν νὴ Δί᾽ ἀνάγκη τις ᾖ. νῦν δὲ τί χρὴ τὰ γιγνόμεν᾽ ἡγεῖσθαι; ἐγὼ μὲν γὰρ οἴομαι τοῖς ἐλευθέροις μεγίστην ἀνάγκην τὴν ὑπὲρ τῶν πραγμάτων αἰσχύνην εἶναι.
Traducción literal:
¿Cuándo πότ᾽, hombres atenienses ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, cuándo πόθ᾽ haréis πράξετε lo que ἃ se debe χρὴ? Cuando ἐπειδὰν suceda γένηται¿qué? τί; Cuando ἐπειδὰν haya ᾖ alguna necesidad ἀνάγκη τις, por Zeus νὴ Δί᾽. Pero ahora νῦν: ¿qué τί hay que χρὴ considerar ἡγεῖσθαι lo sucedido τὰ γιγνόμεν? ¡Yo ἐγὼ creo οἴομαι que para los hombres libres τοῖς ἐλευθέροις la verguenza por la situación τὴν ὑπὲρ τῶν πραγμάτων αἰσχύνην / ante lo que está pasando es εἶναι la mayor necesidad μεγίστην ἀνάγκην!
Llengua: formes o construccions a destacar / explicar / repassar / investigar…
- πότ᾽ / πόθ᾽
- γένηται, ᾖ: subjuntius
- τὰ γιγνόμεν: compareu amb τὰ μέλλοντα
- τὴν ὑπὲρ τῶν πραγμάτων αἰσχύνην εἶναι μεγίστην ἀνάγκην: oració infinitu
I, 38-39: [38] τούτων, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, τῶν ἀνεγνωσμένων ἀληθῆ μέν ἐστι τὰ πολλά, ὡς οὐκ ἔδει, οὐ μὴν ἀλλ᾽ ἴσως οὐχ ἡδέ᾽ ἀκούειν. ἀλλ᾽ εἰ μέν, ὅσ᾽ ἄν τις ὑπερβῇ τῷ λόγῳ, ἵνα μὴ λυπήσῃ, καὶ τὰ πράγμαθ᾽ ὑπερβήσεται, δεῖ πρὸς ἡδονὴν δημηγορεῖν: εἰ δ᾽ ἡ τῶν λόγων χάρις, ἂν ᾖ μὴ προσήκουσα, ἔργῳ ζημία γίγνεται, αἰσχρόν ἐστι φενακίζειν ἑαυτούς, καὶ ἅπαντ᾽ ἀναβαλλομένους ἃν ᾖ δυσχερῆ πάντων ὑστερεῖν τῶν ἔργων, [39] καὶ μηδὲ τοῦτο δύνασθαι μαθεῖν, ὅτι δεῖ τοὺς ὀρθῶς πολέμῳ χρωμένους οὐκ ἀκολουθεῖν τοῖς πράγμασιν, ἀλλ᾽ αὐτοὺς ἔμπροσθεν εἶναι τῶν πραγμάτων, καὶ τὸν αὐτὸν τρόπον ὥσπερ τῶν στρατευμάτων ἀξιώσειέ τις ἂν τὸν στρατηγὸν ἡγεῖσθαι, οὕτω καὶ τῶν πραγμάτων τοὺς βουλευομένους, ἵν᾽ ἃν ἐκείνοις δοκῇ, ταῦτα πράττηται καὶ μὴ τὰ συμβάντ᾽ ἀναγκάζωνται διώκειν.
IV, 76 : [76] ταῦτ᾽ ἐστὶ τἀληθῆ, μετὰ πάσης παρρησίας, ἁπλῶς εὐνοίᾳ τὰ βέλτιστ᾽ εἰρημένα, οὐ κολακείᾳ βλάβης καὶ ἀπάτης λόγος μεστός, ἀργύριον τῷ λέγοντι ποιήσων, τὰ δὲ πράγματα τῆς πόλεως τοῖς ἐχθροῖς ἐγχειριῶν. ἢ οὖν παυστέον τούτων τῶν ἐθῶν, ἢ μηδέν᾽ ἄλλον αἰτιατέον τοῦ πάντα φαύλως ἔχειν ἢ ὑμᾶς αὐτούς.
Podeu consultar la traducció d’aquests textos en l’edició mencionada de Joan Petit a la Bernat Metge i aquí.